Żbiki w Europie pomagają rolnikom. Zmiany zwyczajów leśnych kotów

Leśne żbiki coraz częściej opuszczają gęste lasy i pojawiają się na terenach rolniczych. Najnowsze badania prowadzone przez naukowców z Uniwersytetu w Tybindze pokazują, że dzikie koty zaczynają wykorzystywać pola uprawne jako nowe łowiska. To zaskakująca zmiana w ich zachowaniu, która może mieć duże znaczenie także dla polskich rolników.

Żbik europejski (fot. Shutterstock / Shutterstock)

• Żbiki coraz częściej polują na polach uprawnych, zwłaszcza latem w wysokich zbożach.
• Analiza sierści wykazała, że w ich diecie rośnie udział gryzoni niszczących uprawy.
• W Polsce populacja żbika jest niewielka i maleje, mimo że gatunek jest pod ochroną.

Zespół badawczy pod kierunkiem dr. Chrisa Baumanna i dr. Dorothée Drucker ustalił, że żbiki w Niemczech chętnie polują wśród wysokich zbóż, w szczególności w miesiącach letnich. Gęste uprawy zapewniają im dobre warunki do skradania się i ataku z zaskoczenia. Wnioski oparto na analizie izotopowej ich sierści, która pozwoliła określić skład diety.

Choć naturalnym środowiskiem żbików są lasy, coraz częściej obserwuje się je w pobliżu dróg i zabudowań. Zdaniem badaczy to efekt kurczących się dziewiczych kompleksów leśnych i rosnącej presji człowieka. Dodatkowym zagrożeniem są koty domowe, które przenoszą choroby i krzyżują się z dzikimi krewniakami, osłabiając ich pulę genetyczną.

Zmiana diety żbików oznacza także potencjalne korzyści dla rolników. Leśne koty coraz częściej zjadają gryzonie żerujące na zbożach – m.in. myszy, norniki czy szczury. To szkodniki, które powodują straty w uprawach. Może to zatem oznaczać, że żbiki będą pomocne w ochronie plonów.

Gdzie występuje żbik?

Żbik to gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny kotów. Obecną nazwę te leśne stworzenia zawdzięczają niemieckiemu przyrodnikowi Schreberowi, który w XVIII w. zajmował się ich obserwowaniem.

Te dzikie koty są objęte ochroną zarówno w Niemczech, jak i w Polsce. Za Odrą jego populację szacuje się na około 8 tys. osobników. W Polsce żbiki występują na terenie województwa podkarpackiego i małopolskiego, a ich liczba nie przekracza 400 i wykazuje tendencję spadkową.

Żbiki zamieszkują gęste, leśne obszary górskie. Najlepiej czują się na skraju lasów. Te drapieżne koty prowadzą samotniczy i odizolowany tryb życia.

Polują na terenach otwartych, takich jak łąki, polany śródleśne, pola. Żywią się głównie ptactwem, rybami, żabami, małym ssakami (w tym gryzoniami), młodymi sarnami, jeleniami, jagniętami i owadami. Ciąża u tych dzikich kotów trwa 65-69 dni. Samica rodzi od jednego do czterech młodych.

Naukowcy zapowiadają kontynuację badań, by lepiej zrozumieć zmiany zachodzące w populacji tych skrytych drapieżników.